Chữ tài liền với chữ tai một vần

Đọc Kim Vân Kiều Truyện của Thanh trung tâm Tài Nhân, tức thì từ đều dòng đầu tiên cho tới những chiếc cuối cùng, tôi đã cảm nhận sự khác biệt rất rõ với Truyện Kiều của Nguyễn Du, đặc biệt là triết lý nhân sinh ngấm đẫm vào từng trang thơ cùng thuyết Tài - Mệnh tương đố cũng giống như quan niệm về chữ trọng tâm của Nguyễn Du. Vào phạm vi bài bác viết, tôi chỉ nhắc đến vấn đề đó trong đoạn bắt đầu và đoạn kết của Truyện Kiều.

Bạn đang xem: Chữ tài liền với chữ tai một vần

Mở đầu Kim Vân Kiều truyện, sau khoản thời gian dẫn 8 câu thơ thất ngôn tả cảnh mùa xuân, hội Đạp Thanh, nói tới phận bạc duyên may, tác giả viết: “Xưa nay, đại phàm rất nhiều bậc mĩ nhân tuyệt sắc, hay không thừa kế hạnh phúc giàu sang mà hay gặp mặt những cảnh khắt khe, khổ sở. Coi như Chiêu Quân, Quý Phi, Phi Yến, Linh Đức, Tây Tử, Điêu Thuyền... Toàn là đông đảo bậc hương trời sắc nước cả, nhưng số mệnh bao gồm ra gì đâu. Đó chẳng qua là bé tạo ghét ghen, đã mang lại 10 phần nhan sắc thì bắt phải chịu 10 phần phân tách mạ, sẽ cho một chút ít tài tình, lại tăng thêm mấy tầng nghiệp chướng”.

*

Tranh phỏng tác của họa sỹ Mai Hoa

Mở đầu Truyện Kiều là đa số câu thơ mà phần đông người Việt Nam nào thì cũng thuộc làu:

Trăm năm vào cõi người ta

Chữ Tài chữ Mệnh khéo là ghét nhau

Trải sang 1 cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau khổ lòng

kỳ lạ gì bỉ sắc tư phong

Trời xanh quen thuộc thói má hồng tiến công ghen

Cảo thơm lần giở trước đèn

Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh.

Cái “cõi tín đồ ta” ấy thực ra không cần chỉ là hầu như thân phận thiếu phụ và cũng chưa hẳn chỉ là “trăm năm”. Chiếc sự biến chuyển cải khôn lường “bãi biển thành nương dâu” ấy chính là triết lý nhân sinh, nỗi niềm cụ sự sẽ thành điển hình có sức tổng quan rất cao, gọi lên nghe có gì đó ngậm ngùi, buộc người ta yêu cầu suy ngẫm, chiêm nghiệm, cần tự soi xét bạn dạng thân cùng thời cuộc. Trải qua một cuộc bể dâu/ đều điều nhìn thấy mà đau khổ lòng. “Những điều trông thấy” của Nguyễn Du, dẫu được viết như là đề trường đoản cú của “Đoạn ngôi trường Tân Thanh” (Truyện Kiều) nhưng không chỉ có gói gọn giữa những kiếp người, các thân phận được mang từ Kim Vân Kiều truyện nhưng là cả một “cõi người ta” Nguyễn Du từng chứng kiến, từ tín đồ gảy lũ ở Long Thành (Long Thành ráng giả ca), từ mọi kiếp cô hồn trong Văn chiêu hồn và phần lớn cảnh ngộ trong Sở kiến hành lần đơn vị thơ đi sứ Trung Quốc cũng giống như sự biến hóa cải khôn lường của triều đình đơn vị Lê, gia tộc chúng ta Nguyễn Tiên Điền mà giữa những năm tháng gió bụi, nhà thơ đã trải qua. Dẫu “đau đớn lòng”, nhà thơ vẫn kêu lên “tiếng kêu mới đứt ruột” (Đoạn ngôi trường tân thanh) để thức thức giấc cả cụ giới.

Ở đoạn kết cũng vậy, triết lý nhân sinh, thuyết Tài - Mệnh tương đố với những đúc rút về cuộc đời thể hiện biện pháp nói rất riêng của Đại thi hào Nguyễn Du:

Ngẫm tốt muôn sự tại trời

Trời kia vẫn bắt làm người có thân

Bắt phong trần phải phong trần

Cho thanh cao new được phần thanh cao

gồm đâu thiên vị tín đồ nào

Chữ Tài chữ Mệnh dồi dào cả hai.

Trong cuộc sống hàng ngày, dân chúng ta thường hay đúc kết: Cũng là chiếc số cả, tất cả do trời định, trời yêu thương thì phần nhiều sự tốt đẹp, suôn sẻ, không thương thì đen đủi ro, bất hạnh cũng đành chịu. Hoặc giả: gồm duyên, xuất sắc phúc thì đem được chồng giàu sang, phú quý, còn vô duyên, hồng nhan phận hầm hiu thì như cánh hoa tàn. Vào Truyện Kiều, nhiều lần Nguyễn Du đã làm cho nhân thứ Thúy Kiều cảm thấu sâu sắc triết lý này và đồng ý quy công cụ Tài - Mệnh tương đố:

Hạt mưa sá nghĩ về phận hèn

Liều lấy tấc cỏ quyết đền ba sinh...

Phận dầu, dầu vậy, cũng dầu...

Xem thêm: Những Bức Thư Tình Chia Tay Đầy Nước Mắt, (Những Thư Tình Buồn Ngọt Ngào Lãng Mạn)

Đến phong trần, cũng phong è cổ như ai...

Thân lươn bao quản ngại lấm đầu

Tấm lòng trinh trắng lần sau xin chừa…

Thời nay, đọc phần lớn câu ấy lên Ngẫm giỏi muôn sự trên trời/ Trời kia sẽ bắt làm người có thân/ Bắt phong trần đề nghị phong trần/ đến thanh cao mới được phần thanh cao nghe có gì đó cam chịu, thủ phận thủ thường, không phù hợp, nhưng nhiều người vẫn thích hợp ngâm ngợi, nhất là những người có tuổi. Nguyễn Du đang nâng quan niệm về chữ “thân” vào ca dao: Thân em như hạt mưa sa/ hạt rơi xuống giếng hạt vào vườn hoa, Thân em như dải lụa đào/ Phất phơ thân chợ biết vào tay ai, Thân em như hạc đầu đình/ ý muốn bay không cất nổi mình mà cất cánh thành một triết lý: Muôn sự tại trời, trời kia bắt mọi cá nhân có một thân phận và bạn càng tài giỏi thì mệnh càng bạc. Tài - Mệnh luôn tương ứng cùng với nhau:

Có tài nhưng cậy đưa ra tài

Chữ Tài ngay lập tức với chữ Tai một vần

Đã với lấy nghiệp vào thân

Cũng đừng trách lẫn trời gần, trời xa.

Lời khuyên nhủ ấy đặt trong thực trạng xã hội bình đẳng và tiến bộ, ngày nay, khi người thiếu phụ đã được giải phóng, gông xiềng của buôn bản hội phong kiến đã hoàn toàn bị xóa sổ thì không cân xứng nhưng đặt vào thực trạng xã hội vn thế kỷ XVIII, nhất là với những cô gái tài sắc, nhiều khát vọng tình yêu và khát vọng thay đổi đời mới thấy hợp lý. Đây cũng chính là sự mâu thuẫn trong nội tại trọng tâm hồn, tứ tưởng của Nguyễn Du: vừa ý muốn giải phóng cho những người phụ nữ, tôn vinh tình yêu cùng tài dung nhan của họ, vừa muốn an ủi họ hãy gật đầu đồng ý sự nghiệt xẻ của số trời (mà thực tế là gật đầu đồng ý sự oái oăm do các thế lực cường quyền sinh sản nên).

Điều khác biệt của Nguyễn Du với những nhà bốn tưởng, các bậc thức đưa đương thời là ông đã đề cao chữ Tâm, nhận xét nó cấp 3 lần chữ Tài. Điều này đã trở thành triết lý bom tấn của thi nhân hàng ngàn năm qua luôn luôn được fan đời sau đề cập cùng ghi nhận. Cho tới hôm nay, nhiều người vẫn coi đó là lời răn dạy cho mình trong quá trình cũng như trong cuộc sống:

Thiện căn sinh sống tại lòng ta

Chữ trọng điểm kia mới bằng bố chữ Tài.

Sự trở nên tân tiến cái Thiện - yếu đuối tố đạo đức nghề nghiệp xã hội đã bao gồm nền móng từ lâu trong đời sống nhân dân, là căn cốt, cỗi rễ của nhân bí quyết con fan trở thành chữ Tâm là 1 trong những bước chuyển trong triết lý nhân sinh của Nguyễn Du, một con tín đồ từng trải trải qua nhiều cảnh ngộ, cần quăng quật giữa mưa gió cuộc đời, ngấm thía không ít nỗi khổ cực của bé người. Nguyễn Du sẽ gửi gắm suy nghĩ, đúc kết của bản thân mình về chữ trọng tâm (hay nói một cách khác là tình người, là tấm lòng yêu thương con người, là đạo đức nghề nghiệp xã hội) vào siêu phẩm Truyện Kiều.

Nếu đem so sánh với cái hoàn thành có hậu của Truyện Kiều thì siêu hợp lý: fan sống tất cả tâm đã có đáp đền, kẻ bội nghĩa ác đã biết thành trừng trị, nàng Kiều sau 15 năm tủi nhục sẽ được đoàn tụ Hoa tàn và lại thêm tươi/ Trăng tàn và lại hơn mười rằm xưa. Tuy thế thực tế, đông đảo triết lý ấy còn tồn tại một tầm càng nhiều hơn, vượt ra phía bên ngoài Truyện Kiều, biến đổi một lời răn dạy dỗ như tục ngữ, thành ngữ của nhân dân, trở thành nguyên lý sống và làm việc, ứng xử vào phạm trù đạo đức của tương đối nhiều tầng phần trong xã hội, tự trí thức, âm nhạc sĩ cho nông dân, công nhân, đái thương, người chưng sĩ, fan chiến sĩ...

Sức sống, sự lan tỏa, lay động, giác tỉnh của câu thơ: Chữ trung ương kia mới bằng tía chữ Tài thực sự đã vượt ra phía bên ngoài tầm thời đại Nguyễn Du, vượt ra ngoài không khí biên giới Việt Nam, biến đổi giá trị xuyên thời đại. Sau này, quản trị Hồ Chí Minh đã trở nên tân tiến hai vế trọng tâm - Tài thành Đức - Tài. Người nói: “Có Tài mà không tồn tại Đức thì thành fan vô dụng. Tất cả Đức mà lại không tài giỏi thì thao tác làm việc gì cũng khó’’. Triết lý sống chổ chính giữa - Tài của Nguyễn Du có mức giá trị bền vững trong đời sống, giúp cho đạo đức xóm hội được bền vững, góp phần xây dựng phẩm chất con tín đồ mới Việt Nam cũng như mọi cộng đồng khác trên chũm giới. Đây đó là sự thừa xa về tầm tứ tưởng cũng tương tự tài năng của Nguyễn Du so với Thanh trung tâm Tài Nhân.